Al plü tert cun les vacanzes de Pasca de Ma á metü man l’onda de vijitadus tles Dolomites. N deja-vu.

N grumun de motoziclisć sö por i jus dles Dolomites, les gran corieres sö por les strades strëntes dles munts che romagn blocades tles otes. Les codes de turisć pro i implanc portamunt che vëgn da de a de plü lunges. Les strades di paisc che bel plan mo sigü resta chites tl trafich. Döt sciöche zënza.

“Vigni ann pél che an ti vais adincuntra cun morvëia al assalt turistich. Les mosöres che an anunziëia y che an oress mëte en pratica é massa pëigres o ne fej nia faziun. Chësc ince deach’al é gnü chirí fora la strategia falada: remedié do, impede prevení proattivamënter”, dij Elide Mussner, aconsiadëssa dl comun de Badia y esperta de turismo.

Tl radio ladin baia i gesturs di implanc portamunt dla sajun che vëgn, anunzian cun ligrëza che l’isté gnará tres miú. Cun miú ól sambëgn dí deplü. Plü jënt, plü capazités, plü pernotamënc. Insciö ince plü trafich, plü crabal y plü massa. Y chësc ó sambëgn dí: manco trancuilité, manco natöra, manco cualité. Le fal tl rajonamënt é tler: n “deplü” implü é de dann ala economia, na “pordüda de cualité”. Sce an perd ciamó deplü la cualité dl teritore, spo perdon l’atrativité, jon te na direziun che degügn ne pó veramënter se dejidré. N iade che an perd la cualité, ne vëgnon nia zoruch tan saurí.

Na usc fora dl cor é chëra dl presidënt dla Cooperativa Turistica Alta Badia, Christian Pescollderungg. Tl radio ladin ti fejel na gran critica al’aflus de trafich tles valades dolomitiches. Al se damana plü respet por la jënt y por le raiun.

A livel de raiun provinzial vëniel investí miliuns y miliuns tla comunicaziun y tl marketing turistich, y propi chiló él da ponsé sura danü: i messun informé damí i vijitadus y dantadöt i sensibilisé. Ji zoruch ales origines dla comunicaziun, jon demez da n pinsir ma orientada al marcé. I ne podun nia lascé le compit da informé ai social media y ales apps digitales che vëgn controlades da defora. Le compit dl marketing turistich dess ester chël da ti fá capí ai ghesć che les Dolomites n’é nia n parch de devertimënt. Nostes valades, nüsc bosć, nüsc paisc é posć de vita che mëss gní respetá.

“Les Dolomites n’é nia n buffet che düc pó adoré zënza messëi se surantó responsabilité. Ara nen vá da ji düc tla medema direziun, te döt Südtirol. I ne podun nia lascé les valades dolomitiches da soles, ala se tratera de nosta Tera y de nosta economia”, stlüj jö Elide Mussner.

Nos Verdi Grüne Vërc tolun sö positivamënter la tuta de posizione di ombolc de Corvara y de Sëlva por ciche reverda l’sostëgn dles aministraziuns comunales tres na pert dla cuta de sojornanza.
“L’turism á l’dovëi de se tó sö la responsabilité por la qualité dla vita locala y chësc va bëgn sura la manutenziun di trus y l’organisaziun de evënc fora,” dij Elide Mussner, co-surastanta di Vërc y assessuria al turism dl comun de Badia.

L’Comun de Badia á bele fat n vare concret de chësc vers, cun la delibera n. 41 dl 28 de novëmber dl 2023, destinan l’50% dl aumënt dla cuta de sojornanza al proiet dla nodadoia publica, a benefize dla popolaziun locala y dl turism. Chësta poscibilité é odüda danfora dales desposiziuns dl art. 8 coma 2 dl DPP n. 4/2013, sciöche modifiché dal art. 3, coma 2 dl DPP n. 30 dl 31.08.2023. I inviun la Junta Provinziala a definí normes de atuaziun tleres sura chësta poscibilité, por dëidé i Comuns a fa n vare concret y segü por n sostëgn dles aministraziuns tres la cuta de sojornanza. Por na cosciënza turistica positiva y ecuilibrada tla popolaziun locala, por l’bëgn comun.

La democrazia á debojëgn de na strotöra: aladó de chësc prinzip á i Vërc condüt ti ultims mëisc n gran prozes de renovamënt. Cun l’aprovaziun de n statut nü y l’eliziun di organs de partí nüs, án chësta fin dl’edema metü les fondamëntes por n svilup organisatif y politich important.

Tratan l’indunada provinziala da incö tl Pfarrheim a Balsan, é la direziun politica di Vërc gnüda renovada cun la lita de dui Co-portausc nüs, la recomposiziun dl Coordinamënt Provinzial Vërt y la nominaziun, por le pröm iade, de na Presidënta. L’assemblea provinziala de chësc ann é la conclujiun positiva de n prozes de partezipaziun tratan deplü mëisc, olache al é gnü lauré fora le statut nü dl partí, aprové en jöbia ai 4 de jügn tla sentada mëmbri.

I dui co-portausc che lascia, Elide Mussner y Luca Bertolini 

Cun l’indunada provinziala da incö se röia le mandat de Elide Mussner y Luca Bertolini sciöche Co-portausc di Vërc. Ai é stá protagonisć zentrai dl renovamënt intern, che á acompagné le prozes statutar y l’á sëgn porté a bun fin.

“Al é important che n partí se svilupëies tresfora. I sun porchël contënta da podëi stlü jö le mandat da portausc cun chësc prozes partezipatif de reforma dl statut, n prozes che deura lerch a n svilup politich costrutif tl dagní. I sun sigüda che i dui ‘nüs’ ti proscims agn manajará le partí cun cosciënza y impëgn plëgn”, dij Elide Mussner. “I Verc á na gran desfidá da afronté: ji inant a ester na forza politica buna de afronté chestiuns nöies ince cun de nöies modalités. I lasci chesta inciaria ringrazian dl oportunité y tla convinziun che i Verc doss ji inant senza avei tema da se rinové.”, stlüj Luca Bertolini.

Kathrin Werth y Zeno Oberkofler é gnüs litá co-portausc dl partí

Kathrin Werth é da l’ann 2020 incá aconsiadëssa de comun a Eppan y, da chëra ch’ara é convinta, é ativa te so comun sciöche delegada por les chestiuns europeiches. Ala á tut pert al program Young Elected Politicians dl Comité europeich dles regiuns a Bruxelles y á fat deplü practicums tles istituziuns europeiches, ultimamënter tla Comisciun Europeica.

Zeno Oberkofler, aconsiadú provinzial dl grup Vërc tl Consëi dla Provinzia de Balsan y sëgn Co-portausc, se congratulëia cun süa colega Kathrin Werth, che é gnüda litada danü: I rengraziun nüsc predezessurs por so gran laur. Sëgn podunse afronté deboriada les desfides che nes aspeta, cun forza de na strotöra sterscia. Sciöche forza de renovamënt orunse jí inant cun coraje y crëta, ti don la visibilité nezesciara al laur prezius dles tröpes listes ecosoziales tl raiun.”

Le rode nü dla presidënta: litada Brigitte Foppa

Öna dles novités prinzipales dl statut nü é l’introduziun dla figöra dla Presidënta, che surantolará la rapresentanza legala dl partí y fajará da garanta dl respet di valurs y dles prozedöres dl statut.

Sön proposta dl Coordinamënt Provinzial Vërt é Brigitte Foppa gnüda litada por chësta inciaria. L’aconsiadëssa provinziala y portausc di Vërc por plü agn acompagnará da sëgn inant le partí te chësta funziun de istituziun nöia.

“Dlungia le renovamënt y l’energia s’án ince lascé sintí le bojëgn de stabilité y de na figöra garanta. Chësc ói ester, por alisiré i Co-portausc nüs, i sostigní y ti tigní les sciables lëdies. I le feji por i Vërc de Südtirol, cun chi che i sun liada oramai da vint agn”, dij Foppa.

Coordinamënt provinzial nü Vërt lité 

L’Assemblea provinziala á ince lité i delegá tl Coordinamënt Provinzial Vërt, l’organ diretif strategich dl partí. Al é gnü lité: Elide Mussner, Maximilian Gartner, Erica Fassa, Camila Cristofoletti, Thomas Anton Ebenkofler, Rosina Ruatti, Inge Mahlknecht, Nadja Spöttl und Cornelia Brugger.

Cun na strotöra renovada, organs de lita nüs y n statut modernisé, é ii Vërc arjiniá por afronté les proscimes desfides politiches te Südtirol y a livel nazional.