Assalt tles Dolomites
Al plü tert cun les vacanzes de Pasca de Ma á metü man l’onda de vijitadus tles Dolomites. N deja-vu.
N grumun de motoziclisć sö por i jus dles Dolomites, les gran corieres sö por les strades strëntes dles munts che romagn blocades tles otes. Les codes de turisć pro i implanc portamunt che vëgn da de a de plü lunges. Les strades di paisc che bel plan mo sigü resta chites tl trafich. Döt sciöche zënza.
“Vigni ann pél che an ti vais adincuntra cun morvëia al assalt turistich. Les mosöres che an anunziëia y che an oress mëte en pratica é massa pëigres o ne fej nia faziun. Chësc ince deach’al é gnü chirí fora la strategia falada: remedié do, impede prevení proattivamënter”, dij Elide Mussner, aconsiadëssa dl comun de Badia y esperta de turismo.
Tl radio ladin baia i gesturs di implanc portamunt dla sajun che vëgn, anunzian cun ligrëza che l’isté gnará tres miú. Cun miú ól sambëgn dí deplü. Plü jënt, plü capazités, plü pernotamënc. Insciö ince plü trafich, plü crabal y plü massa. Y chësc ó sambëgn dí: manco trancuilité, manco natöra, manco cualité. Le fal tl rajonamënt é tler: n “deplü” implü é de dann ala economia, na “pordüda de cualité”. Sce an perd ciamó deplü la cualité dl teritore, spo perdon l’atrativité, jon te na direziun che degügn ne pó veramënter se dejidré. N iade che an perd la cualité, ne vëgnon nia zoruch tan saurí.
Na usc fora dl cor é chëra dl presidënt dla Cooperativa Turistica Alta Badia, Christian Pescollderungg. Tl radio ladin ti fejel na gran critica al’aflus de trafich tles valades dolomitiches. Al se damana plü respet por la jënt y por le raiun.
A livel de raiun provinzial vëniel investí miliuns y miliuns tla comunicaziun y tl marketing turistich, y propi chiló él da ponsé sura danü: i messun informé damí i vijitadus y dantadöt i sensibilisé. Ji zoruch ales origines dla comunicaziun, jon demez da n pinsir ma orientada al marcé. I ne podun nia lascé le compit da informé ai social media y ales apps digitales che vëgn controlades da defora. Le compit dl marketing turistich dess ester chël da ti fá capí ai ghesć che les Dolomites n’é nia n parch de devertimënt. Nostes valades, nüsc bosć, nüsc paisc é posć de vita che mëss gní respetá.
“Les Dolomites n’é nia n buffet che düc pó adoré zënza messëi se surantó responsabilité. Ara nen vá da ji düc tla medema direziun, te döt Südtirol. I ne podun nia lascé les valades dolomitiches da soles, ala se tratera de nosta Tera y de nosta economia”, stlüj jö Elide Mussner.